Ngày xưa có một ngọn núi, trên núi có một ngôi chùa, trong chùa có một chú tiểu. Chú tiểu này khá tự tin vào đầu óc, kiến thức và trí tuệ của mình. Tất nhiên những người thông minh sẵn sàng giao tiếp với những người thông minh, đó quả thực là một điều rất hạnh phúc.
Khi gặp phải những huynh đệ kiến thức nông cạn, tư duy lẫn lộn, ăn nói lúng túng, tiểu hòa thượng nọ thường nổi nóng, mất bình tĩnh, anh thường nói: “Sao anh mãi vẫn không hiểu? Đồ đầu heo”.
Sư phụ đã nhiều lần chỉ trích anh vì điều này, anh đã thừa nhận sai lầm của mình, nhưng khi gặp trường hợp tương tự, anh vẫn không khỏi mất bình tĩnh. Nhưng một ngày nọ, trải nghiệm lên núi kiếm củi đã khiến anh thay đổi thái độ.
Hôm nay củi lấy được rất nhiều, tiểu hòa thượng vì thế mà tâm trạng rất rui. Trên đường về anh bỏ củi xuống bên cạnh bờ suối, rồi uống nước rửa mặt. Lúc này, “Tiểu Cường” đã đến. Tiểu Cường là một con khỉ nhỏ trên núi, nó thường đến đây chơi, nó thường bắt gặp những chú tiểu lên núi kiếm củi.
Theo thời gian, họ trở thành những người bạn tốt của nhau. Tiểu hòa thượng muốn lau mặt bằng khăn mồ hôi sau khi rửa xong, nhưng thấy khăn mồ hôi còn vương trên đống củi đằng kia, thật sự rất mệt nên chỉ vào đống củi và ra hiệu cho Tiểu Cường lấy khăn mồ hôi giúp anh.
Tiểu Cường chạy tới, rút một khúc củi, đưa cho tiểu hòa thượng. Tiểu hòa thượng cảm thấy rất thú vị, liền kêu Tiểu Cường nhận lấy, tiện tay làm hình vuông, nói: “Khăn mồ hôi, khăn mồ hôi“.Tiểu Cường lại đi, và thứ anh nhận lại là củi.
Tiểu hòa thượng càng cười càng vui vẻ, lần này lấy đá ném lên khăn mồ hôi, sau đó chỉ vào Tiểu Cường, “Thấy chưa? Lấy khăn mồ hôi đó“. Thời Tiểu Cường lại đi, thứ mà anh ta nhận lại vẫn chỉ là củi, Tiểu Cường mang vẻ mặt tự mãn, như thể nói: “Nhìn xem, tôi có khả năng như thế nào!”
Sau khi trở về, tiểu hòa thượng đã kể cho sư trụ trì nghe về điều thú vị này. Trụ trì liền hỏi anh: “Khi con nói chuyện với các huynh đệ, nếu họ không hiểu con liền mất bình tĩnh, nhưng tại sao đối với Tiểu Cường lại không giống như vậy, mà lại còn thấy thích thú?”, “Tiểu Cường nghe không hiểu là điều bình thường, bởi vì nó chỉ là một con khỉ. Nhưng các huynh đệ và những người khác là con người, vì vậy họ nên hiểu những gì con đang nói.”
Trụ trì nói: “Nên? Cái gì gọi là phải? Trước hết, khả năng hiểu biết bẩm sinh của mỗi người là khác nhau. Người hiểu biết tốt không có nghĩa là công sức của anh ta; người kém hiểu biết không phải lỗi của anh ta. Mỗi người sinh ra ở môi trường khác nhau, cũng không phải lỗi của người ấy, người được sinh ra ở hương môn thì cũng không phải là có công lao gì.
Kẻ sinh ra đã làm tôi tớ, hay là một tên đồ tể cũng không phải lỗi của anh ta. Ngay cả khi môi trường giống nhau, những người thầy bạn có thể gặp là khác nhau. Khi người ấy gặp được một vị Thiền sư tốt, hay gặp một kẻ chuyên rượu thịt thì cũng không phải là lỗi của anh ta. Giữa mọi người có sự khác biệt lớn như vậy, làm sao con có thể nói “mọi người phải nên… ”
Nghe xong, tiểu hòa thượng cúi đầu không nói nữa. Trụ trì nói tiếp: “Còn nữa, trời vô thường, nhân gian cũng vô thường, hôm nay anh ta kém hơn con, con có thể coi thường anh ta, nếu ngày mai anh ta tốt hơn con? Khi đó anh ta có thể lại coi thường con“, bạn cảm thấy thế nào?”.
Vị tiểu hòa thượng xấu hổ nói: “Sư phụ, con biết lỗi của mình rồi.” Sư trụ trì lắc đầu nói: “Không, thật ra, lỗi lớn nhất của con không phải là chuyện này”, tiểu hòa thượng mở to mắt hỏi: “Vậy thì lỗi của con ở đâu?“.
Vị sư trụ trì nói: “Lỗi là con không học cách nhìn bằng con mắt một người tu hành và suy nghĩ bằng trái tim của một vị Giác giả.” Tiểu hòa thượng đột nhiên cảm thấy mình hiểu ra điều gì đó, nên vội quỳ lạy và nói: “Sư phụ nhân từ, con xin Sư phụ chỉ dạy cho con!”.
Trụ trì cười nói: “Nghĩ kỹ lại, ngươi thực sụ cũng không hiểu được ý tứ. Tại sao lại chọc giận huynh đệ của ngươi, nhưng lại cười đùa với Tiểu Cường? Vì vậy, vấn đề không phải ở họ, mà là ở con. Con không nổi giận với Tiểu Cường, vì nó là con khỉ, và con thông minh hơn nó rất nhiều, vì vậy con có thể bao dung những lỗi lầm của nó, còn huynh đệ của con, họ đều là con người, chư vị cũng là con người, trí tuệ cũng ngang hàng họ nên chư vị không thể dung thứ cho những lỗi lầm của họ. Chư Phật thì sao, chư Phật nếu thấy những lỗi lầm của đệ tử thì Ngài có giận không? Chắc chắn sẽ không, bởi vì Trí tuệ của Ông là bao trùm tất cả”.
“Sai lầm lớn nhất của con là đã không cố gắng quan sát thế giới bằng con mắt của một vị Phật, đồng cảm với thế giới bằng lòng từ bi của Đức Phật và bao dung thế giới bằng trí tuệ của Đức Phật.”
Nguyệt Hòa
