Con người sống giữa cõi đời, thường bị mê trong danh lợi, dục vọng, chẳng mấy ai giữ được lòng ngay, tâm sáng. Vì tham, vì tình, vì dục mà phạm lỗi, tạo nghiệp, khiến phúc báo tổn hao. Mọi sự trên đời đều có nhân có quả, có vay có trả, không ai trốn được. Ngay cả người vốn mang mệnh phú quý, nếu làm điều bất thiện, cũng sẽ bị giảm mất phúc phần.
Trong sách “Tọa Hoa Chí Quả” của Uông Đạo Đỉnh đời Thanh, có chép một câu chuyện như sau.
Có một thư sinh họ Dư, quê ở Nhân huyện, Chiết Giang. Ngày cậu bé ra đời, trong nhà hương thơm lan tỏa, ánh sáng hồng chiếu rực cả trời.
Đêm ấy, ông ngoại nằm mộng thấy mình vào cung Văn Xương, thấy Văn Xương Đế Quân đích thân tiễn một vị nam tử tướng mạo phi phàm, khí thế uy nghi, phía trước có cờ lọng mở đường, phía sau có đoàn người hộ tống.
Một vị quan mặc áo xanh cầm sổ vàng nói với ông rằng: “Đây là một vị tinh quân giáng trần, chính là cháu ngoại của ngài.”
Vị quan mở sổ cho xem, trang đầu ghi rõ họ tên, phía dưới ghi đầy đủ quan chức, phẩm cấp: chín tuổi đi học, mười bảy tuổi đỗ Giải nguyên, rồi trúng Trạng nguyên, làm quan khắp nơi, cuối cùng được phong Tể tướng, công danh rực rỡ.
Ông chưa xem hết thì bị đánh thức, thì ra con gái ông vừa sinh con trai.
Sáng ra đến thăm, kể lại giấc mơ, hai bên đều vui mừng, tin rằng đứa trẻ này sau này ắt là bậc trụ cột quốc gia.
Quả nhiên, đứa bé lớn lên thông minh khác thường, đọc sách một lần là nhớ, bảy tuổi biết làm văn, chín tuổi vào học đường, được gọi là “thần đồng”.
Khi người cậu làm huyện lệnh ở Quảng Đông, liền đưa cháu đi theo. Đến mười bảy tuổi, Dư sinh học rộng, tài cao, ai gặp cũng khen. Năm đó gặp kỳ thi mùa thu, người cậu định để hai con mình thi sau, còn Dư sinh thì tính cho về quê dự thi.
Một đêm, ông nằm mộng thấy Quan Đế bảo rằng: “Nếu Dư sinh không về, năm nay Chiết Giang sẽ không có Giải nguyên.”
Tỉnh dậy, ông vội sắm hành lý cho cháu, dặn phải đi ngay, còn cho thêm lộ phí.
Dư sinh vốn phong nhã, lại thích ăn chơi, tiêu tiền như nước. Vừa qua khỏi núi Đại Dự, tiền đã tiêu hết sạch.
Đi ngang một huyện ở Giang Tây, vị huyện lệnh nơi đó là bạn đồng khoa của cậu, rất quý mến anh, liền giới thiệu anh đến dạy ở một học đường.
Chủ học đường là kẻ gian xảo. Trong huyện có một người phụ nữ giàu có, chồng mất, đang mang thai. Người trong tộc muốn chiếm tài sản, bèn vu cho nàng là mang thai do gian dâm, rồi kiện lên quan. Chủ học đường chính là người bày mưu.
Nhưng huyện lệnh công chính, sắp xử cho người phụ nữ thắng kiện. Chủ học đường thấy Dư sinh là khách quý của huyện lệnh, bèn hối lộ cho anh số vàng lớn, nhờ tìm cách xoay chuyển. Đang cần tiền, Dư sinh liền nói với huyện lệnh:
“Người phụ nữ này tiếng xấu lan khắp nơi, mà đại nhân lại bênh vực, thiên hạ đồn rằng ngài nhận tiền. Tôi biết ngài trong sạch, nên mới dám nói thật để ngài khỏi mang tiếng.”
Huyện lệnh nghe vậy tin lời, đổi bản án, xử cho người trong tộc thắng kiện, và họ chia nhau toàn bộ gia sản, lại tặng Dư sinh một ngàn lượng vàng. Không lâu sau, người phụ nữ kia vì oan ức mà thắt cổ tự vẫn.
Dư sinh lại đến Cù Châu, được tri phủ nơi đó quý trọng, cũng giúp anh kiếm chỗ dạy. Trong vùng có một người phụ nữ giàu có khác, vừa thủ tiết, sinh con sau khi chồng mất. Người trong tộc vu cho nàng là nhận con người ngoài, kiện lên huyện rồi lên phủ. Tri phủ ban đầu không tin, nhưng Dư sinh nhận hối lộ, viết sớ bịa lời. Tri phủ tin theo, xử tước quyền thừa kế của đứa bé.
Hai lần dùng lời gian trá để kiếm tiền, Dư sinh đều thành công, nên càng đắc ý. Nhưng thi cử mãi chẳng đỗ.
Ngay cả những người có đại phúc báo cũng sẽ bị mất hoàn toàn nếu họ tiếp tục làm điều ác.
Về quê, anh càng buông thả, sống bằng nghề viết đơn kiện thuê, trắng đen đảo lộn, hại người không ít. Thi mãi, trượt mãi. Bốn mươi tuổi vẫn chỉ là tú tài.
Khi cậu về hưu, nghe tin cháu làm điều ác, nổi giận, nhốt anh lại, không cho ra ngoài. Một đêm, cậu mộng thấy mình đến miếu Thành Hoàng, thấy hai sai dịch đang trò chuyện.
Một người nói: “Tên họ Dư đó, thi mấy chục năm không đỗ, vì sao vậy?”
Người kia đáp: “Kỳ này hắn lại bị xóa tên. May nhờ cậu hắn cứu giúp, nếu không đã mất mạng.”
Cậu kinh ngạc hỏi nguyên do, sai dịch đưa cho một quyển sổ.
Mở ra xem, quả thấy tên Dư sinh ở trang đầu, bên dưới liệt kê các chức quan y như lời tiên tri năm xưa, nhưng kế đó là hàng loạt tội ác, nhiều đến nỗi phúc lộc ban đầu bị xóa sạch.
Chỉ còn sót lại một việc thiện, nhưng bên cạnh ghi chú: “Đã bị xóa do việc ác phạm trong tiết Thanh Minh năm nay.”
Ngay cả thọ mệnh cũng được ghi rõ, đúng như lời sai dịch nói. Tỉnh dậy, cậu gọi cháu đến, kể rõ từng việc làm ác và thuật lại giấc mộng. Dư sinh bật khóc nhận tội, từ đó thu mình, sống lặng lẽ.
Hơn hai mươi năm sau, anh ta chết, vẫn chỉ là một tú tài áo xanh.
Ông Tưởng Nhất Đình từng gặp Dư sinh khi dạy học ở Ninh Ba, kể rằng:
người này trán rộng, râu dài, tướng mạo đường đường, chẳng ai ngờ cả đời lại dừng lại ở thân phận tú tài mà thôi.
Câu chuyện xưa này nhắc người đời rằng:
Ai sống thuận theo đạo lý, được giáo hóa trong văn hóa chính thống, biết làm việc thiện, tích đức, thì phúc càng thêm phúc. Còn người mệnh nghèo hay có tai nạn, nếu chăm hành thiện, tích đức, cũng có thể đổi được số mệnh.
Biết làm việc thiện, tích đức, thì phúc càng thêm phúc. Ảnh minh họa.
Ngày nay, cha mẹ nào cũng mong con thành đạt, nhưng lại chỉ chú trọng nuôi dưỡng vật chất, dạy kiến thức, mà quên mất đạo lý xưa “làm thiện, tích đức”.
Bởi vậy mà đời sống đầy lo toan, phiền muộn, việc chẳng như ý, mãi quẩn quanh trong khổ mà không thấy lối ra.
Dù vận mệnh con người vốn khó đổi, nhưng không phải không thể thay đổi. Xưa nay có nhiều người làm đại thiện hay đại ác, mà nhờ đó tự đổi vận mình.
Cổ ngữ nói:
“Một niệm thiện, chư thần theo hộ;
Một niệm ác, quỷ dữ bám theo.
Biết được điều ấy, có thể sai khiến quỷ thần.”
Một niệm thiện hay một niệm ác, chỉ cách nhau trong chớp mắt, nhưng kết quả lại khác nhau như trời với vực.
Đã có biết bao gương xưa làm chứng, chẳng lẽ chúng ta còn có thể xem nhẹ đạo lý “hành thiện, tích đức”, một chân lý vĩnh hằng của nhân gian hay sao?
Khai Tâm biên dịch
