Trong hành trình làm người, ai cũng mong tạo thật nhiều thiện nghiệp để đời này an lạc, đời sau nhẹ nhàng. Nhưng thực tế cuộc sống không phải lúc nào cũng cho phép ta làm được những việc thiện lớn: bố thí lớn, cúng dường lớn, cứu giúp hàng ngàn người, hay xây chùa, in kinh… Có khi ta nghèo tiền, nghèo thì giờ, nghèo sức khỏe, nghèo cả phước duyên. Những lúc ấy, ta không đủ sức “tiến lên”.
Nhưng dù không tiến lên được, thì cũng tuyệt đối không được lùi xuống. Không tạo được thiện nghiệp đã đành, nhất định không được tạo ác nghiệp.
Thiện nghiệp nâng ta lên như đôi cánh chim, ác nghiệp kéo ta xuống như cục đá buộc vào chân giữa dòng sông. Nếu đã không bay được, thì ít nhất cũng đừng tự buộc đá vào chân mình.
Không khen được người, đừng chê bai
Có những lúc ta không đủ trí tuệ để nhận ra cái hay của người khác, không đủ tâm từ để tán thán, khen ngợi. Không khen được chẳng sao cả, im lặng là được.
Nhưng nếu không khen được mà lại sinh tâm chê bai, nói lời tổn thương, hạ thấp phẩm giá người khác, gieo thị phi, chia rẽ thì ta đã tự gieo hạt giống khổ đau cho chính mình. Lời nói ác có ba tầng bất thiện:
Làm người kia đau lòng.
Làm chính mình mang nghiệp.
Làm ô nhiễm môi trường chung quanh.
Rất không đáng.
Không có của để cho, thì cũng đừng lấy của người
Không phải ai cũng giàu có, dư dả để bố thí, giúp đỡ người khác. Khi không có điều kiện tạo phước bằng vật chất, điều tối thiểu ta phải giữ chính là: đừng lấy cái không phải của mình. Một câu nói rất giản dị:
“Tôi không có tiền để cho người, nhưng ít nhất tôi cũng không ăn cắp của người.”
Vì nếu đã không tạo được phước, lại còn tạo thêm tội thì giống như người đi đường vừa không bước tới, lại còn quay đầu nhảy xuống vực. Khổ không gì sánh bằng.
Người không bố thí chưa chắc đã xấu. Người vừa không bố thí, vừa trộm cắp, tham lam, lừa đảo mới thật là tự hại mình nặng nề.
Người biết giữ mình, phước tự nhiên đến
Nhiều người lầm tưởng muốn có phước phải làm việc lớn lao, phải cho thật nhiều tiền, thật nhiều của. Thật ra, phước lớn nhất đôi khi bắt đầu từ việc rất nhỏ: không làm điều ác. Chỉ cần mỗi ngày:
– Không nói lời tổn thương ai,
– Không chê bai điều mình chưa hiểu rõ,
– Không tranh giành cái không thuộc về mình,
– Không vì lợi nhỏ của mình mà hại người,
– Không thấy người hơn mình mà sinh lòng ganh ghét, đố kỵ…
thì mỗi ngày ấy, ta đã không tạo thêm rất nhiều nghiệp chướng. Tâm nhẹ nhàng, ngủ ngon giấc, đời bớt khổ đó chính là phước.
Giữ được miệng, giữ được tay, giữ được tâm không nhiễm ác, chính là cách tạo phước thầm lặng mà hiệu quả nhất.
Kết:
“Không làm được điều lành lớn, thì đừng làm điều dữ nhỏ.” Vì điều dữ nhỏ hôm nay sẽ thành núi khổ đau ngày mai. Trên hành trình sống, không tiến thì thôi, nhất định đừng lùi. Đó là trí tuệ cũng là cách bảo vệ chính mình khôn ngoan nhất.
Mỹ Mỹ biên tập
