Một bài viết đọc xong nước mắt muốn trào ra… Số phận của không ít cựu chiến binh, ở bất cứ quốc gia nào, không phân biệt dân tộc, giọng nói hay màu da gần như giống nhau…
Thỏ đã bắn, chim đã bắt thì cung nỏ còn cần chi nữa?
*
Trịnh Anh Khôi
TẤM TÌNH FRANK SINATRA
Tháng 12 năm 1972, một đêm Đông lạnh giá bên ngoài sòng bạc Sands ở Las Vegas. Frank Sinatra bước ra khỏi cửa chính sau một buổi diễn lúc nửa đêm đã bán cháy vé, đoàn tùy tùng đi theo ông.
Lực lượng an ninh tạo thành một bức tường ngăn cách giữa ông và đám đông người hâm mộ đang chờ xin chữ ký. Rồi một người đàn ông bỗng bước ra từ bóng tối.
Anh gầy gò, mặc một chiếc áo khoác quân đội rách rưới với một huy hiệu cựu chiến binh Việt Nam lộ rõ trên tay áo. Anh nhìn Frank và hỏi một câu hỏi đơn giản: "Thưa ngài, ngài có thể cho tôi một đô-la không? Tôi chưa ăn gì hôm nay cả”.
Điều Frank làm tiếp theo khiến mọi người trên vỉa hè đều sững lại. Nó khiến lực lượng bảo vệ ông đứng im như tượng. Nó khiến đám đông hoàn toàn im lặng. Bởi vì Frank Sinatra không chỉ cho người kia một đô-la.
Người cựu binh đó là Robert Chen, 26 tuổi. Anh đã phục vụ hai lần ở Việt Nam trong Lực lượng Bộ binh, tham gia chiến đấu ác liệt ở Khe Sanh và thành phố Huế.
Anh trở về nhà năm 1971 với Huân chương Sao Đồng, những vết sẹo vì mảnh đạn trên lưng và những cơn ác mộng khiến anh không thể ngủ được. Giống như hàng ngàn cựu chiến binh khác, Robert trở về một đất nước không muốn nhìn mặt anh.
Anh không thể tìm được việc làm vì các nhà tuyển dụng chỉ cần thấy dòng chữ "Cựu chiến binh Việt Nam" trên đơn xin việc là họ chuyển ngay sang ứng viên khác. Anh không thể ngủ được vì mỗi tiếng động lớn quanh chỗ nằm đều đưa anh trở lại khu rừng rậm Việt Nam. Anh không thể kết nối với gia đình vì họ không hiểu những gì anh đã chứng kiến.
Đến tháng 12 năm 1972, Robert trở thành người vô gia cư, sống lang thang trên đường phố Las Vegas, ngủ trong các con hẻm và mót thức ăn còn thừa từ mọi thùng rác.
Huân chương Sao Đồng được cất giữ ở đâu đó trong một tiệm cầm đồ; anh đã bán nó với giá 30 đô-la từ 2 tháng trước chỉ để mua thức ăn.
Đêm đó, ngày 19 tháng 12, Robert đứng bên ngoài sòng bạc Sands - Ban đầu không phải để ăn xin, chỉ là đứng để cố tìm một chỗ ấm. Anh biết các sòng bạc bơm không khí ấm ra ngoài qua các lỗ thông hơi, và nếu bạn đứng gần lối vào, bạn có thể cảm nhận được hơi nóng.
Bên trong, Frank Sinatra vừa kết thúc buổi diễn của mình. Chín mươi phút nhận được những tràng vỗ tay nhiệt liệt, như thường lệ. Frank mệt mỏi.
Ông đã 57 tuổi, và dù giọng nói không còn như xưa, nó vẫn đủ mạnh mẽ để lấp đầy cả căn phòng và khiến mọi người quên đi những muộn phiền trong vài giờ.
Frank bước ra ngoài qua cửa chính, được bao quanh bởi quản lý, vệ sĩ và trợ lý của ông.
Một đám đông khoảng 50 người đang chờ đợi bên ngoài, họ là người hâm mộ với máy ảnh và sổ xin chữ ký, những người chơi bạc giàu có hy vọng được bắt tay ông. Đó là cảnh tượng thường thấy ở Las Vegas.
Robert thấy Frank bước ra qua cánh cửa kính, và điều gì đó trong anh vỡ vụn. Có lẽ đó là đói, có lẽ là tuyệt vọng, hoặc có lẽ chỉ là nhu cầu được ai đó - Bất cứ ai - nhìn thấy, người đó có thể thừa nhận sự tồn tại của anh.
Anh bước tới. Nhân viên an ninh lập tức chặn anh lại. Họ là những người đàn ông to lớn, cựu cảnh sát, được huấn luyện để giữ mọi người tránh xa Frank.
"Thưa ông, xin lùi lại” - Một người trong số họ nói dứt khoát.
Robert không lùi lại. Anh nhìn qua vai người bảo vệ, thẳng vào Frank. "Ông Sinatra, tôi xin lỗi vì đã làm phiền ông. Tôi là cựu chiến binh. Tôi chỉ cần một đô-la để mua thức ăn. Chỉ một đô-la thôi, làm ơn”.
Người bảo vệ đặt tay lên ngực Robert: "Tôi bảo anh lùi lại”.
Nhưng Frank đã nghe thấy. Ông đã nhìn thấy chiếc áo khoác quân đội, huy hiệu chiến tranh Việt Nam, và ánh mắt trống rỗng của Robert. Frank nhận ra ánh mắt đó vì chính mình đã từng thấy nó trước đây - Trong mắt cha ông sau thời kỳ Đại khủng hoảng, và trong mắt bạn bè ông sau Thế chiến II.
Frank khoát tay: “Chờ đã”.
Người bảo vệ dừng lại. Toàn bộ đám đông im lặng, mọi người đều dõi theo.
Frank bước qua người bảo vệ và đứng đối mặt với Robert. Ông thực sự nhìn kỹ anh ta - Đôi má hóp lại, đôi tay run rẩy, chiếc áo khoác quá mỏng so với tháng Mười Hai ở đây.
“Tên anh là gì?" - Frank hỏi.
"Robert Chen”.
"Anh từng phục vụ trong quân đội?".
"Vâng, thưa ông. Lục quân, hai đợt”.
Frank gật đầu chậm rãi: “Ở đâu?".
"Khe Sanh. Thành phố Huế”.
"Chuyện đó thật tệ” - Frank thì thầm.
"Vâng, thưa ông. Đúng vậy”.
Frank thò tay vào túi. Đám đông nghiêng người về phía trước, quan sát, mong chờ ông rút ra một đô-la, có thể năm đô-la, hoặc hai mươi đô-la nếu Robert may mắn. Nhưng Frank rút ví, mở ra và lấy tất cả các tờ tiền bên trong. Hàng trăm, năm mươi, hai mươi đô-la, tổng cộng có lẽ khoảng 800 đô-la. Ông đưa nó cho Robert.
Robert nhìn chằm chằm vào số tiền. Anh không nhận: “Thưa ông, tôi chỉ xin một đô-la thôi”.
"Tôi biết anh cần gì?” - Frank nói - "Tôi đang cho anh những gì anh cần”.
"Tôi không thể nhận số tiền này”.
"Có, anh có thể” - Frank nắm lấy tay Robert, đặt tiền vào tay anh và khép các ngón tay của Robert lại quanh cuộn tiền đó - “Nghe này. Anh đã phục vụ đất nước. Anh đã làm những gì họ yêu cầu anh làm, và anh trở về tay trắng. Điều đó không đúng. Điều đó không công bằng. Và tôi không thể sửa chữa cả thế giới, nhưng tôi có thể giúp anh tối nay. Cầm lấy tiền đi”.
Robert rưng rưng mắt: “Tại sao?".
"Vì cha tôi đã từng như anh” - Frank đáp - “Cuộc chiến tranh khác, nhưng câu chuyện giống nhau. Ông ấy trở về từ Thế chiến thứ nhất với hai bàn tay trắng. Làm việc quần quật đến chết để mưu sinh. Tôi đã chứng kiến ông ấy vật lộn suốt thời thơ ấu của tôi. Và tôi thề rằng nếu tôi có tiền, nếu tôi có cơ hội giúp đỡ một người như ông ấy, tôi sẽ làm”.
Frank quay sang người quản lý của mình: “Đặt cho anh ta một phòng ở khách sạn Sands này. Một tuần. Tính vào hóa đơn của tôi”.
Người quản lý gật đầu, lấy ra một cuốn sổ tay.
Frank quay lại phía Robert: “Tối nay anh sẽ nhận phòng trong khách sạn này. Anh sẽ được ăn uống. Anh sẽ được ngủ trên một chiếc giường thực sự. Và ngày mai, anh đến gặp tôi. Tôi có một người bạn điều hành một công ty xây dựng. Anh ấy thuê cựu chiến binh. Công việc tốt. Anh có hứng thú không?".
Robert không thể nói nên lời. Anh chỉ gật đầu, nước mắt chảy dài trên khuôn mặt.
"Tốt” - Frank đặt tay lên vai Robert - “Anh không còn cô đơn nữa. Anh hiểu tôi chứ? Dù anh đã mang vác điều gì, anh không cần phải mang một mình nữa”.
Rồi Frank làm một điều mà không ai ngờ tới. Ông cởi áo khoác của mình. Đó là chiếc áo cashmere đắt tiền, được may đo riêng, trị giá hơn thu nhập cả tháng của hầu hết mọi người. Ông khoác nó lên vai Robert.
"Tối nay trời lạnh” - Frank nói. Đám đông đứng chết lặng. Một số người khóc. Một người phụ nữ ở phía trước lấy tay che miệng. Một trong những vệ sĩ của Frank lau nước mắt.
Frank quay sang đám đông: “Người đàn ông này đã phục vụ đất nước. Anh ấy đã chiến đấu trong một cuộc chiến mà hầu hết chúng ta chỉ xem trên TV. Anh ấy trở về tay trắng. Không việc làm, không sự hỗ trợ, không sự tôn trọng. Thật đáng xấu hổ. Đó là lỗi của tất cả chúng ta”.
Ông nhìn thẳng vào đám đông: “Tối nay các bạn đến đây để xem biểu diễn, để vui chơi, để quên đi những vấn đề của mình. Điều đó tốt thôi. Nhưng đừng quên những người như Robert. Đừng bước qua họ. Đừng giả vờ như họ vô hình, bởi vì họ không phải vậy. Họ là những người hùng, và chúng ta nợ họ tất cả mọi thứ”.
Frank quay lại nhìn Robert: “Vào trong đi. Nói với họ là Frank đã gửi anh đến. Họ sẽ chăm sóc anh”.
Robert cố gắng nói nhưng không thành công. Anh chỉ ôm chầm lấy Frank ngay trên vỉa hè. Người cựu chiến binh vô gia cư và ngôi sao lớn bậc nhất thế giới ôm chặt lấy nhau trong khi 50 người khác im lặng theo dõi.
Khi Robert buông ra, Frank khẽ nói: "Còn một điều nữa. Cậu cứ giữ lấy chiếc áo khoác đó. Nó hợp với cậu hơn là với tôi”. Rồi Frank đi đến xe của mình, lên xe và rời đi.
Đám đông đứng đó một lúc lâu. Không ai nhúc nhích. Không ai nói gì. Rồi, từ từ, mọi người bắt đầu thò tay vào túi, rút tiền ra, đi về phía Robert và đưa cho anh. Hai mươi, năm mươi, một trăm đô-la.
Một người phụ nữ cởi khăn quàng cổ của mình và đặt vào tay Robert. "Cảm ơn vì sự phục vụ của anh” - Bà thì thầm.
Khi đám đông giải tán, Robert Chen đã cầm trên tay hơn 3.000 đô-la và mặc chiếc áo khoác của Frank Sinatra.
Tối đó, anh nhận phòng 847 tại khách sạn Sands. Anh tắm 40 phút – Lần tắm nước nóng đầu tiên sau 8 tháng. Anh gọi dịch vụ phòng – Bít-tết và trứng – rồi ăn chậm rãi, thưởng thức từng miếng.
Sáng hôm sau, anh gặp bạn của Frank tại công ty xây dựng, một người tên là Joe Columbo, một cựu lính Thủy đánh bộ từng phục vụ ở Hàn Quốc. Anh ấy hiểu ngay câu chuyện.
"Frank đã gọi cho tôi“ - Joe nói - “Anh ấy đã kể với tôi về anh. Tôi có một vị trí đang trống. Lương 75 đô la một ngày. Anh bắt đầu làm việc vào thứ Hai. Anh có muốn nhận không?".
Robert gật đầu: “Vâng, thưa ông. Tôi muốn nhận”.
Joe mỉm cười. "Tốt. Và đừng gọi tôi là ông nữa. Tôi làm việc để kiếm sống thôi mà…”.
Robert làm việc cho Công ty Xây dựng Columbo trong 32 năm tiếp theo. Ông cuối cùng trở thành quản lý dự án, và giám sát các công trình xây dựng lớn trên khắp Las Vegas. Ông có một cuộc sống tốt đẹp, kết hôn, có ba đứa con và mua một căn nhà.
Ông giữ lại chiếc áo khoác của Frank. Ông không bao giờ mặc nó nữa, cất giữ nó trong một tủ đặc biệt, giặt khô mỗi năm một lần, được bảo vệ như một vật thiêng liêng.
Khi Frank Sinatra qua đời vào ngày 14 tháng 5 năm 1998, Robert Chen, khi đó là một giám đốc điều hành đã nghỉ hưu, đã bay đến California.
Ông không cố gắng tham dự buổi lễ riêng tư cùng với những người nổi tiếng và các chức sắc. Ông chỉ đơn giản đứng bên ngoài nhà thờ, mặc chiếc áo khoác cashmere màu sữa đó lần đầu sau 26 năm. Ông đứng gác, giống như hồi còn ở Việt Nam, trông chừng người đàn ông đã cứu mạng mình.
Khi một phóng viên để ý thấy chiếc áo khoác – Rõ ràng là đồ cổ, rõ ràng là đắt tiền – và hỏi ông về nó, Robert chỉ mỉm cười, vỗ nhẹ ve áo và nói: "Một người bạn đã tặng tôi chiếc áo này từ lâu. Anh ấy nói rằng mặc nó hợp với tôi hơn là với anh ấy. Tôi chỉ đến đây để nói lời cảm ơn”.
Robert Chen qua đời năm 2016. Ông được chôn cất cùng với Huân chương Sao Đồng, thứ mà cuối cùng ông đã tìm lại và mua lại được. Và trong quan tài của ông, được gấp gọn gàng dưới chân, là chiếc áo khoác của Frank Sinatra.
Một lời cuối cùng: Một hành động tử tế, một khoảnh khắc bạn nhìn thấy ai đó khi cả thế giới ngoảnh mặt làm ngơ họ, có thể bạn sẽ thay đổi cuộc đời họ mãi mãi.
Photo: Frank Sinatra và Robert Chen
ST.
