Người khác giống như tấm gương phản chiếu của chính mình, điều ta thấy ở người khác thực ra chính là bản thân mình.
Trong sách “Liệt tử” có kể câu chuyện về một người hàng xóm bị nghi ngờ ăn trộm rìu.
Ngày xửa ngày xưa, có một người đàn ông bị mất một chiếc rìu, ông ta nghi ngờ rằng con trai của người hàng xóm đã đánh cắp nó, vì vậy ông đã bí mật theo dõi cậu ta. Ông nhìn thấy cách cậu đi bộ, trông giống như ăn cắp rìu; ông nhìn sắc mặt cậu biểu lộ ra, cũng giống như trộm rìu; ông nghe lời nói của cậu, càng giống như trộm rìu. Nhất ngôn nhất hành, nhất cử nhất động, đều giống như trộm rìu.
Không lâu sau, ông tìm thấy chiếc rìu của mình trong đống ngũ cốc. Lúc này, ông nhìn con trai hàng xóm, lời nói và hành động của cậu ta không giống kẻ ăn trộm rìu chút nào.
Vương Dương Minh nói: “Tâm ngoại vô vật”, đại ý là mọi thứ đều không ngoài nơi tâm.
Vạn vật đều ở trong lòng người, cái ta nhìn thấy thực ra chính là thế giới nội tâm của chính mình. Sự nghi ngờ sinh ra bóng tối. Trong lòng mình sinh quỷ, tự nhiên nhìn ai cũng giống quỷ.
Bậc thầy Chu Quý Ngân nói: “Những người xấu mà bạn nhìn thấy thực ra là chính bạn”. Vạn vật đều là hình chiếu của lòng người, nếu lòng người thay đổi “chất” thì ai cũng là người xấu.
Ở đời không có tốt xấu, chỉ có nhân quả
Lâm Ngữ Đường từng nói, trong Hồng Lâu Mộng, ông ghét Diệu Ngọc nhất. Bởi vì Diệu Ngọc là người giả tạo.
Cách phà trà của nàng rất cầu kỳ, không phải là “Tấn vương Khải Trân chơi” thì chính là “Tô Thức thưởng cho bí phủ”. Nàng pha trà phải dùng tuyết trên hoa mai, châm chọc Đại Ngọc là tục nhân, không phân biệt được nước mưa năm cũ với nước tuyết trên hoa mai. Giả mẫu và già Lưu đến uống trà, do không thích sự thô tục của già Lưu nên nàng đã không dùng chiếc cốc bà đã dùng qua nữa.
Một người sắc sảo như vậy trong cuộc sống rất có thể sẽ bị người khác chán ghét. Nhưng Tưởng Huân lại nói: “Ở đời không có tốt xấu, chỉ có nhân quả”.
Diệu Ngọc là con gái của một gia đình quan lại, từ nhỏ đã được giáo dục tốt. Nhưng gia đình sa sút, cô buộc phải xuất gia, mang tóc đi tu.
Diệu Ngọc được Giả phủ mời đến sống trong Đại Quan Viên. Nói là mời, nhưng thực tế nàng cũng là bị mua về. Đều là chim Hoàng yến trong khu vườn này, là vật phẩm để quý nhân thưởng ngoạn.
Đối với Diệu Ngọc mà nói, đây gần như là một kiểu hủy diệt tinh thần. Cô ấy không phải là một con nhím mà giống như một con trai ngọc. Đằng sau tất cả sự sắc sảo là một kiểu tự bảo vệ, và đằng sau sự tự phụ là một mặc cảm sâu sắc.
Khi chúng ta thực sự đặt mình vào hoàn cảnh, để hiểu một người. Chúng ta sẽ thấy rằng thật khó để đánh giá tốt hay xấu của một người, rất khó để nói thích hay không thích. Ai cũng có nhân quả của mình. Hầu hết chúng ta cảm thấy người khác không tốt, bởi vì sự hiểu biết của chính chúng ta chưa tới nơi.
Trong nhà Dương Giáng có một người làm, bà là một bà mẹ già, người xấu xí, nhưng lại có tư tưởng tự cao và thích soi mói vẻ ngoài của người khác. Còn thỉnh thoảng khấu trừ tiền ăn của Dương Giáng. Nhưng Dương Giáng không phàn nàn và cảm thấy rằng bà ấy không phải là người xấu, mà là một người đáng thương.
Chồng của bà ấy tốt nghiệp học viện quân sự, nhưng chồng bà đã lừa dối bà ba tuần sau khi kết hôn. Đối tượng ngoại tình rất đẹp, điều này khiến bà có chút căng thẳng về vấn đề ngoại hình. Con trai bà làm trong đoàn khảo sát địa chất nhưng mỗi lần gửi thư chỉ đòi tiền bà, có lần lấy của bà cả mấy tháng lương. Bà đã lớn tuổi như vậy, đứa con trai duy nhất có thể dựa vào vẫn còn dựa vào bà. Cắt giảm cơm ăn áo mặc vẫn chưa đủ nên bà chỉ có thể bù bằng tiền ăn. Bà ở trong nhà họ Dương mười một năm, Dương Giáng chưa từng nghĩ đến việc đổi người.
Mộc Tâm nói: “Tôi không biết nên tha thứ điều gì, tôi chân thành cảm thấy rằng mọi thứ trên thế giới đều có thể được tha thứ”.
Trên đời không có con người hoàn hảo, môi trường khác nhau tạo ra chúng ta khác nhau. Học cách đứng trên quan điểm của đối phương và quan tâm đến hoàn cảnh của người khác. Đổi vị trí nhiều hơn một chút, hiểu nhiều hơn một chút, tự nhiên thấy ai cũng vừa mắt.
Cảnh giới cao, nhìn hết thảy đều thuận mắt
Tô Thức lưu lạc nửa đời người, trải qua quan trường chìm nổi, lòng người hiểm ác. Ông làm quan bốn mươi năm, có quá nhiều người lừa gạt hãm hại ông. Nhưng ông nói: “Ta trên có thể bầu bạn cùng Ngọc Hoàng Đại Đế, dưới có thể bầu bạn cùng những đứa trẻ ăn mày ở viện Ty Điền. Trong mắt thấy thiên hạ không có người không tốt”.
Trong mắt Tô Thức không có người xấu. Cho dù người khác đối xử với ông như thế nào, ông luôn có thể hiểu và tha thứ.
Trong vụ án thơ Ô Đài, Tô Thức bị cầm tù. Một viên quản ngục đã đã tra tấn ông để buộc ông phải nhận tội. Sau đó, Tô Thức trở lại chức vụ ban đầu và trở thành một nhân vật nổi tiếng trong triều đình. Viên quản ngục đã tìm tới Tô Thức, hy vọng nhận được sự tha thứ của Tô Thức. Tô Thức thấy rằng anh ta biết xấu hổ, và biết rằng anh ta đã được sai khiến bởi một quan chức cấp trên vào thời điểm đó; vì vậy ông không truy cứu nữa.
Khi Tần Quán không cẩn thận tiết lộ cơ mật, hại Tô Thức bị giáng chức. Tô Thức cũng chỉ cảm thấy Tần Quán làm việc lỗ mãng, thậm chí còn viết thư an ủi Tần Quán.
Chương Đôn và Tô Thức quen biết nhau bốn mươi năm, Chương Đôn khi lên làm Tể tướng đã giáng Tô Thức đến Hải Nam, cố tình để ông chết ở một vùng đất xa lạ. Tô Thức cũng chỉ cảm thấy là tạo hóa trêu ngươi, mới để cho hai người đến cục diện hôm nay. Sau đó, Chương Đôn mất quyền lực, Tô Thức không chỉ tha thứ cho Chương Đôn mà còn gửi thuốc và lời chia buồn.
Tầng thứ của một người càng cao, trí tuệ càng cao, càng có thể hiểu người khác, bao dung người khác. Họ đặt mình vào hoàn cảnh của người khác, tha thứ cho lỗi lầm của người khác và tôn trọng sự khác biệt giữa con người với nhau.
Nhìn người không vừa mắt, là do mình tu dưỡng không đủ; cảnh giới cao, nhìn hết thảy đều thuận.
Nhà văn Tống Hàm đã kể một câu chuyện. Trên chuyến tàu, có một người đàn ông say đến mức đâm sầm vào hành khách, những người xung quanh nhìn anh ta say khướt đều tránh xa.
Một cô gái hỏi mẹ: “Anh ta có phải là người xấu không?”
Mẹ cô nói: “Không, anh ấy chỉ không vui thôi”. Lúc này, người mẹ nghĩ đến bản thân mình, nghĩ rằng mình cũng có tính nóng nảy và làm tổn thương những người xung quanh khi gặp khó khăn và thất bại.
Vì bạn hiểu nên bạn từ bi. Một người có cảnh giới cao, họ nhìn thấy thế giới, nhìn thấy tất cả chúng sinh và chính mình. Họ biết chiều rộng của bản chất con người, và biết rằng bản chất con người có những biểu hiện khác nhau trong những môi trường khác nhau, vì vậy họ không bao giờ dễ dàng đánh giá điều gì.
Đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu những khó khăn, vất vả của người khác, đồng thời cố gắng bao dung và chấp nhận mọi thứ mới là cách hành xử tốt nhất của một con người.
Như người xưa vẫn nói: “Những gì mắt thấy, tất cả đều là những điều trong tâm mình”.
Người khác giống như tấm gương phản chiếu của chính mình, điều ta thấy ở người khác chính là bản thân mình. Nhìn người khác không tốt là do bản thân tu dưỡng còn chưa đủ. Tu dưỡng tấm lòng bao dung, chỉ thấy nhân quả mà không phán xét, chỉ thương xót chứ không oán trách, đây cũng là một loại trí tuệ.
Bảo Châu biên dịch
