Chiều hôm ấy, sau khi xong giờ tụng kinh, tiểu hòa thượng theo sư phụ trở về thiền phòng. Không biết vị thí chủ nào vừa mang đến ít mì chay. Sư phụ nấu hai bát, hơi nóng bốc lên nghi ngút rồi đặt lên bàn. Ngoài cửa, gió chiều lướt qua rừng trúc xào xạc, trong phòng ánh nến lay động, soi rõ hai bát mì còn nghi ngút khói.
Tiểu hòa thượng ngồi trước bát mì, nhưng mãi vẫn không ăn nổi. Một cục nghẹn trong lòng khiến cậu nuốt không trôi.
Cuối cùng, cậu đặt đũa xuống, hỏi:
“Thưa sư phụ, những người làm toàn chuyện xấu… thật sự sẽ gặp báo ứng sao?”
Sư phụ không trả lời ngay. Ông cúi đầu húp một ngụm mì. Âm thanh ấy vang lên rõ ràng trong căn phòng yên tĩnh. Nhai chậm rãi xong, ông mới ngẩng đầu, nhẹ nhàng nói:
“Con chờ báo ứng lâu quá, mì cũng nguội rồi.”
Tiểu hòa thượng sững người, cau mày:
“Nhưng… họ thật sự rất xấu! Chẳng lẽ cứ vậy mà bỏ qua sao?”
Sư phụ đặt đũa xuống, lau khóe miệng, ánh mắt bình thản nhìn cậu:
“Con nghĩ ông trời nợ con một sự công bằng, nhưng thật ra là con đang nợ chính mình một bữa ăn bình yên.”
Tiểu hòa thượng như bị đóng băng.
Ánh trăng xuyên qua cửa sổ, rơi xuống chiếc bàn nhỏ. Cậu nhìn bát mì, vài cọng rau vẫn nổi trên mặt nước, nhưng hơi nóng đã vơi đi nhiều.
Sư phụ chậm rãi nói:
“Người xưa nói: ‘Không tranh đúng sai để sống cùng thế tục’. Không phải bảo con mất đi thiện ác đúng sai, mà là đừng để đúng sai trói buộc tâm mình. Những kẻ làm điều ác đã gieo nhân rồi, quả báo đến hay không chỉ là vấn đề thời gian. Nhưng con thì sao? Con đã sống những ngày qua như thế nào?”
Tiểu hòa thượng cúi đầu nhìn bát mì của mình.
Sư phụ hỏi:
“Con biết vì sao mì phải ăn lúc còn nóng không?”
“Vì… nguội rồi sẽ không ngon nữa?” — cậu đáp dè dặt.
Sư phụ mỉm cười:
“Vì ngay lúc này nó đang nóng. Dù nước dùng có ngon đến đâu, nguội đi cũng thành hương vị khác. Đời người cũng vậy. Mỗi khoảnh khắc đều có nhiệt độ riêng của nó. Nếu con cứ chăm chăm nhìn sổ nợ của người khác, đến khi tỉnh ra, cuộc đời mình đã nguội lạnh từ lâu.”
Ông lại húp một ngụm mì, rồi nói tiếp:
“Trời đất có lưới lớn, tuy thưa mà không lọt. Con không cần phải canh giữ nhân quả thay cho trời. Cứ mãi chờ người khác ngã xuống giống như đứng canh một cái giếng khô, chưa thấy ai rơi xuống thì chính mình đã chết khát trước.”
Tim tiểu hòa thượng chấn động.
Đúng vậy. Dạo gần đây, cậu luôn nghĩ về người dưới núi từng bắt nạt mình, nghĩ vì sao kẻ đó vẫn sống tốt, vì sao ông trời chưa trừng phạt họ. Nhưng những ngày ấy, bản thân cậu sống ra sao?
Tụng kinh thì tâm không yên, ngồi thiền không tĩnh, nhìn gì cũng thấy phiền lòng. Cậu tưởng mình đang chờ công bằng, nhưng thật ra đang dùng lỗi lầm của người khác để trừng phạt chính mình.
“Nhưng con… thật sự nuốt không trôi cơn giận này…” — giọng cậu run nhẹ.
Sư phụ chỉ vào bát mì:
“Khí phải xả, nhưng không phải xả như vậy. Con nhìn xem, mì của con sắp nhão rồi. Oán hận giống như con đổ nước thiu vào bát canh, phá hỏng hương vị vốn có. Điều bị hủy hoại không phải phần của người khác, mà là phần của con.”
Giọng ông dịu lại:
“Nhân quả sẽ đến, nhưng không cần con quản. Trời đất có nhịp điệu riêng của nó, con can thiệp được sao? Kinh Kim Cang nói: ‘Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm.’ Trong lòng còn chỗ cho oán hận thì không sinh ra được tâm thanh tịnh. Con chỉ cần làm tốt việc của mình, phần còn lại hãy giao cho nhân duyên.”
Tiểu hòa thượng nhìn sư phụ. Ông đã ăn gần hết bát mì, gương mặt an nhiên.
Sư phụ nói lời cuối:
“Hãy nhớ, bát mì trước mặt con đang nóng, đáng để con ăn khi nó còn nóng. Cuộc đời con cũng vậy, đáng để tiếp tục sống cho trọn vẹn. Đừng để việc xấu của người khác làm lỡ mất hương vị cuộc đời mình.”
Tiểu hòa thượng hít sâu, cầm đũa lên, cuối cùng cũng ăn một miếng.
Mì vẫn còn ấm, nước dùng thanh ngọt. Lúc ấy cậu mới nhận ra mình đã rất lâu rồi chưa từng ăn một bữa cơm thật sự bình yên.
Ăn xong, cậu đứng dậy rửa bát. Gió đêm thổi mát hơn, mang theo hương hoa quế tràn vào sân. Sư phụ đứng dưới hiên nhìn trăng, rồi nói:
“Hãy đem sự chú tâm trở về với chính mình, đó là bài học làm người.”
Từ ngày hôm đó, tiểu hòa thượng dần hiểu ra:
Đời người nhiều khi không phải đang chờ một kết quả, mà là học cách sống cùng hiện tại. Những người từng làm tổn thương ta rồi sẽ có nhân quả của họ; còn ta, chỉ cần sống tốt từng ngày của mình.
Bởi tu hành không nằm ở người khác, mà ở việc ta có thể buông tha cho chính mình hay không, để cuộc đời một lần nữa có lại hơi ấm.
Giống như bát mì ấy, ăn khi còn nóng, mới là sự tôn trọng dành cho thức ăn, cho thời gian, và cho chính sinh mệnh.
Tú Uyên biên dịch
