Ngày 19/1/2010, Japan Airlines chính thức phá sản với khoản nợ hơn 22 tỷ USD — vụ phá sản doanh nghiệp lớn nhất lịch sử Nhật Bản lúc bấy giờ. Nhưng JAL không sụp đổ chỉ trong một đêm. Sau thời kỳ hoàng kim là hãng hàng không quốc gia độc quyền của Nhật, JAL dần trở nên cồng kềnh và trì trệ. Họ duy trì quá nhiều tuyến bay không sinh lời vì lý do chính trị, bộ máy lên tới gần 50.000 nhân viên, chi phí hưu trí khổng lồ và văn hóa quản lý quan liêu kéo dài hàng chục năm. Thảm họa chuyến bay JAL 123 năm 1985 làm 520 người thiệt mạng cũng khiến uy tín hãng suy sụp nặng nề. Sau đó là bong bóng kinh tế Nhật tan vỡ, khủng hoảng 9/11, SARS và khủng hoảng tài chính 2008 khiến ngành hàng không lao dốc. Đến năm 2009, JAL lỗ gần 1 tỷ USD mỗi quý và gần như không còn khả năng tự cứu.
Chính phủ Nhật không thể để JAL biến mất. Đây không chỉ là một công ty, mà là biểu tượng quốc gia sau Thế chiến II và liên quan tới hàng chục nghìn việc làm cùng các tuyến bay quốc tế quan trọng. Nhưng vấn đề là không ai đủ uy tín để cứu hãng. Người đó phải đủ cứng rắn để đối đầu công đoàn, đủ sạch sẽ để công chúng tin tưởng, và đủ giỏi để cải tổ một bộ máy đang mục ruỗng. Vì thế, họ tìm đến Kazuo Inamori — người sáng lập Kyocera và KDDI, một trong những doanh nhân được kính trọng nhất Nhật Bản. Điều đặc biệt là lúc đó Inamori đã 78 tuổi, nghỉ hưu hơn 10 năm và đang sống như một nhà sư Phật giáo ở Kyoto. Ông không cần tiền, không cần danh vọng và cũng không có lợi ích gì liên quan đến JAL. Chính điều đó khiến chính phủ tin rằng ông là người duy nhất có thể đưa ra những quyết định đau đớn mà không bị nghi ngờ động cơ cá nhân.
Ban đầu Inamori từ chối vì chưa từng điều hành hãng hàng không và sức khỏe đã yếu. Nhưng sau hai tuần suy nghĩ và cầu nguyện trong chùa, ông đồng ý nhận chức CEO với điều kiện lương 0 yen và toàn quyền cải tổ. Khi bước vào JAL, ông dành nhiều tháng đọc sách về hàng không, gặp từng phòng ban và nói với nhân viên rằng ông đến không phải để cứu một công ty, mà để cứu hàng chục nghìn gia đình khỏi mất kế sinh nhai. Inamori mạnh tay sa thải 16.000 nhân viên, cắt hàng loạt tuyến bay thua lỗ, xóa bỏ văn hóa quan liêu và áp dụng mô hình “Amoeba Management” — chia công ty thành các nhóm nhỏ tự chịu trách nhiệm lời lỗ. Những quyết định ấy rất tàn nhẫn nhưng đã cứu được cả tập đoàn.
Chỉ sau ba năm, JAL từ công ty phá sản trở thành hãng hàng không có lợi nhuận cao nhất Nhật Bản và niêm yết trở lại trên sàn chứng khoán Tokyo. Kazuo Inamori rời đi đúng như lời hứa, không nhận thưởng hay cổ phần nào. Món quà duy nhất ông nhận là một chuyến bay tới châu Phi cùng gia đình — và ông dùng chuyến đi đó để quyên góp hàng triệu USD cho trường học nghèo. Đôi khi, người cứu được một đế chế không phải người tham vọng nhất, mà là người không còn cần gì cho bản thân mình nữa.
https://uongtrathoi.com/sach/655-triet-ly-kinh-doanh-cua-inamori-kazuo
Team Uống Trà Thôi sưu tầm
