Ngũ Đại Thạch Biều (năm cái ấm Thạch Biều lớn) là một trong những bộ sưu tập ấm Tử Sa huyền thoại do cố Đại sư Cố Cảnh Chu thực hiện vào năm 1948. Đây là những kiệt tác đánh dấu sự kết hợp đỉnh cao giữa nghệ thuật tạo hình gốm và nghệ thuật thư họa.
Năm 1948, nghệ nhân Cố Cảnh Chu chế tác 5 chiếc ấm Tử Sa kiểu dáng Thạch Biều. Ông đã mang chúng từ Nghi Hưng lên Thượng Hải, nhờ các danh họa và nhà thư pháp nổi tiếng bấy giờ là Ngô Hồ Phàm và Giang Hàn Đinh khắc chữ, vẽ hình lên thân ấm.
Danh tính Ngũ Đại Thạch Biều
Năm chiếc ấm được đề thơ và khắc họa tiết khác nhau, sau đó được Cố Cảnh Chu gửi tặng cho các tri kỷ và tự giữ lại một chiếc:
Dĩ Tự Tàng Thạch Biều (Chiếc Cố Cảnh Chu tự giữ): Thân ấm khắc hình "Phong Sund Trúc Đồ" (Trúc lay trong gió) do danh họa Ngô Hồ Phàm thực hiện.
Mặt kia đề thơ: "Nhưng vi thanh phong động, nãi tri tử du tâm".
Cảnh Chu Thạch Biều tặng Đới Tướng Minh: Được khắc chữ "Quét hàn trúc" cùng bài thơ chữ Hán.
Thạch Biều tặng Giang Hàn Đinh: Thân ấm khắc họa hình ảnh cây mai và bài thơ cổ.
Thạch Biều tặng Đường Vân: Thân ấm khắc họa tiết cành trúc đầy khí chất văn nhân.
Thạch Biều tặng Ngô Hồ Phàm: Thân ấm khắc hình cây trúc mảnh mai và những dòng đề từ tuyệt đẹp của chính Ngô Hồ Phàm.
Dáng ấm Thạch Biều của Cố Cảnh Chu đã phá vỡ những khuôn mẫu cứng nhắc của các dòng ấm cổ (như Thạch Biều của Tử Dã).
Thân ấm: Bầu bĩnh, tròn đầy và mềm mại hơn, trọng tâm dồn xuống dưới tạo cảm giác vững chãi, viên mãn.
Đường nét: Vòi, thân và quai ấm kết nối với nhau bằng các đường cong lớn đầy uyển chuyển.
Giá trị sưu tầm: Những chiếc ấm này hiện là "quốc bảo" trong giới sưu tầm, các tác phẩm như Tương Minh Thạch Biều hay Hàn Đinh Thạch Biều đều từng lập kỷ lục đấu giá lên tới hàng chục triệu Nhân dân tệ.
Chiếc Tương Minh Thạch Biều xuất hiện trong phiên đấu giá lần này vốn là bộ sưu tập của Đới Tương Minh.
Sau đó được lưu giữ qua Tiễn Tùng Các, có nguồn gốc lưu truyền rõ ràng và chính thống.
Đây cũng là chiếc có tư liệu lịch sử đầy đủ nhất và được quan tâm nhiều nhất trong số năm chiếc ấm.
Trên thân ấm là thư pháp và tranh trúc do chính Ngô Hồ Phàm đề bút:
为君倾一杯，狂歌竹枝曲
Tạm dịch:
Vì tri kỷ rót một chén trà, ngẫu hứng hát khúc Trúc Chi.
Chữ và tranh hòa làm một, thanh nhã mà phóng khoáng. Không hề mang dấu vết của những đơn đặt hàng thương mại.
Đây hoàn toàn là món quà riêng giữa những người tri kỷ.
Điều đặc biệt nhất nằm ở khoản thức (dấu triện) của chiếc ấm. Trong bốn chiếc Ngũ Đại Thạch Biều còn lại, đáy ấm đều đóng triện của Cố Cảnh Chu.
Riêng chiếc này: Đáy ấm khắc triện riêng của người được tặng là Đới Tương Minh, bên cạnh mới đóng triện của Cảnh Chu
Không lấy tên người nghệ nhân làm trung tâm, mà dùng dấu của người bạn tri kỷ để lưu giữ tình bằng hữu.
Sự thanh cao và tao nhã ấy khiến chiếc ấm này trở thành một cổ phẩm độc nhất vô nhị trong thế giới tử sa truyền thế.
Nguồn tổng hợp
