Có người cả đời vất vả kiếm tiền, tích cóp của cải, nhưng cuối cùng vẫn không giữ được một mái nhà yên ấm. Cũng có người chẳng giàu sang gì, nhưng đi đến đâu cũng được người khác quý trọng, gặp lúc khó khăn luôn có người sẵn lòng đưa tay giúp đỡ.
Phúc của một người đôi khi không nằm ở việc họ có bao nhiêu tiền, mà nằm ở cách họ đối đãi với người khác qua từng lời ăn tiếng nói.
Người xưa rất coi trọng chữ “khẩu đức”. Bởi lời nói tuy không có hình, nhưng có thể làm người khác ấm lòng, cũng có thể khiến một người đau đớn suốt nhiều năm.
Người xưa dặn rằng: “Nói nhiều hỏng việc, không bằng giữ lấy sự trung hòa.” Nói nhiều chưa chắc là người hiểu biết. Nói đúng lúc mới là người có trí.
Trong cuộc sống, rất nhiều chuyện vốn không nghiêm trọng, nhưng vì một câu nói quá lời mà trở nên khó cứu vãn. Một lời nóng giận có thể làm tổn thương người thân. Một câu nói thiếu suy nghĩ có thể phá hỏng tình bạn. Một lời đồn đại vô căn cứ có khi khiến người khác mang tiếng cả đời.
Cho nên, người có tu dưỡng không phải là người lúc nào cũng im lặng, mà là biết điều gì nên nói, điều gì không nên nói; lúc nào cần lên tiếng, lúc nào nên giữ lại cho mình.
Có những lời nói ra chỉ để chứng minh mình đúng, nhưng lại khiến người khác tổn thương. Có những chuyện mình biết nhưng không nhất thiết phải nói. Có những lỗi lầm của người khác, nếu có thể bỏ qua thì không cần vạch trần đến cùng. Giữ được miệng, đôi khi chính là giữ được phúc.
Người xưa nói: “Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra.”
Con người thường cẩn thận với thức ăn vì sợ bệnh tật, nhưng lại dễ dàng buông lời cay nghiệt mà quên rằng có những “vết thương” do lời nói gây ra còn lâu lành hơn cả vết thương trên thân thể.
Một người thường xuyên than phiền, trách móc, châm chọc người khác, lâu ngày sẽ khiến người bên cạnh mệt mỏi mà tránh xa.
Ngược lại, người biết nói lời tử tế, biết giữ thể diện cho người khác, biết khuyên nhủ thay vì chì chiết, dù chưa chắc giàu có, nhưng thường giữ được nhân hòa. Mà nhân hòa, nhiều khi chính là một loại phúc khí rất lớn.
Đời người không thể tránh khỏi lúc tranh cãi. Nhưng người khôn ngoan hiểu rằng thắng một cuộc tranh luận chưa chắc đã thắng được lòng người.
Có những lúc, lùi một bước không phải vì mình sai, mà vì mình hiểu rằng có những chuyện càng tranh càng mất.
Một câu nói mềm có thể hóa giải một cuộc xung đột. Một câu nói nặng có thể biến người thân thành người xa lạ.
Bởi vậy, trước khi nói một điều gì, nếu chịu khó dừng lại một chút và tự hỏi:
“Lời này có cần nói không? Có đúng không? Có làm tổn thương người khác không?”
Nếu không cần, có thể không nói. Nếu chưa chắc đúng, hãy chậm lại. Nếu đúng nhưng có thể nói nhẹ nhàng hơn, hãy chọn cách nhẹ nhàng.
Đó không phải là yếu đuối. Đó là khẩu đức.
Người có khẩu đức không phải lúc nào cũng nói những lời dễ nghe. Khi cần họ vẫn nói điều phải nói, vẫn bảo vệ nguyên tắc, vẫn phân biệt đúng sai. Nhưng họ không dùng lời nói để hạ nhục người khác, không lấy bí mật của người khác làm chuyện mua vui, không lấy khuyết điểm của người khác làm thứ để khoe khoang.
Bởi họ hiểu một điều: Làm tổn thương người khác bằng lời nói, cuối cùng cũng làm tổn thương chính mình.
Trong đời, ai cũng có lúc nghèo khó, thất bại, lỡ bước. Nếu hôm nay ta cười chê người khác, biết đâu ngày mai chính mình lại rơi vào hoàn cảnh tương tự.
Cho nên, thấy người khổ thì thương, thấy người sai thì nhắc, thấy người thất thế thì đừng dồn thêm một lời cay nghiệt. Để lại cho người khác một chút thể diện cũng là để lại cho chính mình một con đường.
Muốn biết phúc khí của một người sâu hay mỏng, đôi khi không cần nhìn vào tiền bạc.
Hãy nhìn cách họ nói chuyện với cha mẹ, với vợ chồng, với con cái, với người yếu thế hơn mình, và cả với những người không thể mang lại lợi ích gì cho họ.
Miệng có đức thì lòng người gần lại. Lòng người gần lại thì đường đời tự nhiên rộng hơn.
Đời người càng đi lâu càng hiểu: tiền bạc mất còn có thể kiếm lại, nhà cửa mất còn có thể gây dựng lại, nhưng một lời đã nói ra thì không thể thu về.
Vậy nên, từ hôm nay, hãy tập nói ít đi một chút, nghĩ nhiều hơn một chút; bớt một lời trách móc, thêm một lời cảm thông; bớt một câu hơn thua, thêm một phần bao dung.
Bởi khẩu đức không chỉ nằm trên đầu môi, mà nằm trong cách ta đối xử với cuộc đời.
Một người biết giữ lời, biết giữ tâm, biết giữ thiện ý, dù cuộc đời không phải lúc nào cũng thuận lợi, nhưng thường sẽ giữ được thứ quý giá nhất: lòng người, nhân hòa và sự bình an trong chính mình.
Khẩu đức của bạn thế nào, phúc khí đời bạn sẽ như thế.
Cho nên, trước khi mong cuộc đời đối xử dịu dàng với mình, hãy học cách dùng lời nói dịu dàng với người khác.
Có khi, một câu nói thiện hôm nay chính là một phần phúc lành của ngày mai.
Khai Tâm
