Bức tranh Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa, người đàn ông đã mất 34 năm để hoàn thiện bức tranh sóng này, biểu tượng hội họa thế giới được vẽ khi tác giả đã ngoài 70 tuổi và đang phải đối mặt với nợ nần?
Đứng sau kiệt tác đó là Katsushika Hokusai (1760–1849), danh họa vĩ đại nhất lịch sử Nhật Bản. Cả cuộc đời ông là một bản nhạc đầy biến động: ông tự đổi tên hơn 30 lần, chuyển nhà tới 93 lần và dành trọn gần 90 năm chỉ để làm đúng một việc duy nhất: vẽ.
Thế nhưng, điều khiến hậu thế cúi đầu nể phục ông nhất không phải là kho tàng đồ sộ với hơn 30.000 tác phẩm, mà là lời trăng trối cuối cùng trên giường bệnh. Ở tuổi 89, ông bật khóc và nói: “Nếu trời cho tôi sống thêm mười năm nữa… Hay chỉ cần năm năm nữa thôi, tôi mới có thể trở thành một họa sĩ thực thụ.”
The Great Wave xuất hiện lần đầu trong bộ Ba mươi sáu cảnh núi Phú Sĩ của Nhà xuất bản Nishimuraya Yohachi, do danh họa Katsushika Hokusai thực hiện, ra đời cuối năm 1831. Theo Sotheby's, tranh vẫn duy trì sức hút sau gần 200 năm, được săn đón nhờ tình trạng bảo quản tốt, bố cục ấn tượng và giá trị lịch sử.
Bản in khắc gỗ mô tả một con sóng lớn dường như đang ''nuốt chửng'' những chiếc thuyền nhỏ, phía xa là núi Phú Sĩ - biểu tượng của đất nước Nhật Bản. Bằng cách vận dụng phối cảnh, Hokusai đã khắc họa ngọn núi cao nhất quốc gia tựa một gò đất nhỏ bé giữa lòng sóng dâng trào. Trong tranh, tác giả dùng bảng màu chàm và phần lớn sắc xanh Phổ (Prussian blue) được nhập khẩu từ châu Âu. Đây là màu nhân tạo ra đời từ thế kỷ 18, có độ bền cao song giá thành đắt đỏ.
Kiệt tác của Nhật Bản có tiêu đề gốc là "Kanagawa oki nami ura" (Dưới sóng Kanagawa). Ảnh: Sotheby's
Tranh ngọn sóng của danh họa Nhật đạt 21,7 triệu HKD
Katsushika Hokusai thực hiện tác phẩm sau khi trải qua loạt bi kịch. Vợ qua đời, ông bị đột quỵ, phải lo cho người cháu trai nợ nần vì cờ bạc. ''Không tiền, không quần áo, chỉ đủ ăn'', ông từng viết. Theo họa sĩ, những gì ông làm trước tuổi 70 đều không đáng bận tâm, ngụ ý tác phẩm hay nhất của bản thân chưa xuất hiện. Năm 70 tuổi, ông như được tiếp thêm sức mạnh nhờ thành công của loạt tranh về cảnh núi Phú Sĩ.
Viện Nghệ thuật Chicago cho biết The Great Wave là bản in phục vụ cho thị trường đại chúng. Có hàng nghìn bản sao và các phiên bản khác nhau được sản xuất trong nhiều năm, ngay cả sau khi họa sĩ qua đời. Hiện còn khoảng 100 tấm in gốc, trong đó, Viện Nghệ thuật Chicago lưu giữ ba bản.
Tác phẩm truyền cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ khác sáng tạo. Bản nhạc The Sea (La Mer) của nhà soạn nhạc người Pháp Claude Debussy được cho là có ảnh hưởng từ tranh. Bài thơ The Mountain của tác giả người Áo Rainer Maria Rilke cũng gợi nhắc cho người đọc về bản in khắc gỗ này. Bên cạnh đó, nhiều người cho rằng Van Gogh cũng chịu ảnh hưởng từ The Great Wave khi sáng tác bức The Starry Night với những vòng xoáy xanh đậm.
Katsushika Hokusai (1760-1849) là họa sĩ, nghệ nhân tranh khắc gỗ, sinh ra ở Edo, nay là Tokyo, Nhật Bản trong thời kỳ đất nước ưa chuộng các sân khấu kịch đại chúng, trận đấu sumo và nhà chứa. Dù sớm có năng khiếu hội họa, tuổi thơ của ông chỉ quanh quẩn ở một xưởng in, học cách khắc gỗ (mộc bản), kỹ thuật in. Năm 18 tuổi, ông trở thành học trò của họa sĩ Katsukawa Shunshō - người sáng lập trường phái Katsukawa, chuyên vẽ những đề tài được người Nhật quan tâm bấy giờ như về thế giới của các kỹ nữ, diễn viên kịch.
Giai đoạn 1789-1801, Hokusai bắt đầu minh họa cho các tập thơ. Trong số hàng nghìn cuốn sách và bản in, bộ tranh Ba mươi sáu cảnh núi Phú Sĩ (1826-1833) của ông đã đánh dấu một đỉnh cao trong lịch sử tranh in phong cảnh Nhật Bản. Theo Britannica, xét về độ vĩ đại của ý tưởng và kỹ thuật thực hiện, ít có tác phẩm nào vượt qua những sáng tác của Hokusai. Những bức in mộc bản của ông thường có màu sắc độc đáo, cho thấy sự nghiên cứu và đưa vào những yếu tố đặc trưng của hội họa châu Âu như nguyên tắc bố cục xa - gần, điểm tụ sáng - tối.
Phương Linh (theo Hypebeast)
