Người xưa rất chú trọng về gia phong, gia giáo và giáo dục đạo đức, tu dưỡng cho con cháu. Nguyên tắc giáo dục dựa trên những tinh hoa văn hóa truyền thống như các giá trị: Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín, hướng Đạo, hướng Thiện. “Trọng đức tu thân” trở thành nội dung cốt lõi trong giáo dục gia đình.
-01-
Con trai 15 tuổi, nghỉ hè. Người cha được mời tham dự hội nghị và dẫn con đi cùng.
Dọc đường, con có vẻ lo lắng, thấp thỏm không yên.
Đến tối, khách tan, người cha hỏi: “Con trai! Con sao thế? Không khỏe à?”
“Không, cha ạ! Chỉ là, con có chút bất an.”
“Bất an?”
“Dạ, sáng nay con ra ngoài: đi máy bay, khoang hạng nhất; xuống máy bay, xe Mercedes to; ở khách sạn, phòng tổng thống. Con nhớ, Sư phụ đã dặn: Đức không xứng, ắt có tai ương.”
“…” Người cha đã nhất thời không nói nên lời.
“Cha đã vì mọi người mà bôn ba vất vả, là người có đức hạnh; nên khi các chú các cô khoản đãi với cha như vậy, cha có thể thản nhiên tiếp thụ; Nhưng con thì khác, con còn đang đi học, chưa có đóng góp gì cho xã hội, lại được đối đãi như vậy, hoàn toàn không tương xứng với đức hạnh của mình, có sợ sau này sẽ gặp tai ương không? “
“Con trai, cha thật sự vui mừng!”
Người cha xúc động, xoa đầu con: “Cha yên tâm rồi, căn cứ theo lời con nói, cả đời con sẽ không gặp đại họa gì đâu!”
Người cha mừng đến rơi nước mắt: “Con trai, thế này, tối nay con ngủ trên sàn nhà, ngày mai, cha xin cho con đi làm tình nguyện viên nhé?”.
“Tuyệt quá! Cha, bây giờ con có thể ngủ ngon rồi.”
Một đứa trẻ 15 tuổi hiểu được đạo lý này, và tôi ghen tị với sự phấn khích và tự hào của cha nó.
“Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức. Địa thế khôn, quân tử dĩ hậu đức tải vật.” (Tạm dịch: Trời vận động mạnh mẽ, người quân tử nên cố gắng không ngừng. Đất có tính nhu hòa, người quân tử lấy đức dày để nâng đỡ vạn vật.)
-02-
Dưới đây là một thuyết pháp, đã tiến thêm một cấp độ, nếu không ngại, bạn có thể xem qua.
Tại sao giới trẻ ngày nay nhiều người dễ bị bệnh thậm chí là chết sớm? Tại sao một số người hay bị tai nạn xe cộ ngay sau khi xây nhà hay thăng chức? Lý do là vì: Đức hạnh không tương xứng với phúc báo.
“Chu Dịch” có viết: “Hậu đức tải vật” (tạm dịch: hậu đức mang chứa vạn vật). Ở đây chúng ta cần hiểu: “Hậu” nghĩa là phúc hậu, nhân hậu, độ lượng; “Đức” nghĩa là công tác, sinh hoạt, làm người làm việc phù hợp với quy luật tự nhiên; “Tải” nghĩa là mang theo, chứa đựng; Còn “Vật” ở đây là chúng ta đang nói đến phúc báo.
Phúc báo chính là những thứ chúng ta hưởng thụ.
Ví như ta ăn ngon, ta mặc đẹp, ta đi ô tô thay vì xe máy, ta có một trăm ngàn thay vì mười ngàn…Những thứ này đều là phúc báo.
Người xưa thường nói về việc quý trọng đồ dùng vật dụng cũng như đồ ăn thức uống. Cơm giúp chúng ta khỏi đói, áo giúp chúng ta khỏi rét. Chúng ta cần quý trọng chúng và quý trọng những thứ chúng ta đang có. Bạn có thể gom góp tích lũy phúc báo của riêng mình.
Có người nói: “Thưa thầy, lời thầy nói, tôi không tin.” Vậy thì bốn chữ này dành cho bạn: “Tự mình phạm pháp”.
Đã có nhiều người dùng thủ đoạn phi pháp để dành được lợi ích về mình, rồi bị kết án ngồi tù; chẳng phải “đức hạnh” đang không tương xứng với “phúc báo”, chẳng phải họ đã tự mình chuốc tai họa? Phúc báo phải tương ứng với đức hạnh, nếu không sẽ gặp tai ương.
Điện thoại tôi dùng là loại rẻ tiền, giày tôi đi cũng là giày vải ít tiền, quần áo tôi mặc cũng bình thường…Tại sao tôi phải làm như vậy? Vì tôi không nghĩ mình có nhiều đức hạnh, nên tôi sử dụng những thứ giản dị này, và tôi thấy an ổn.
Nếu bản thân ít đức hạnh mà lại được hưởng thụ quá nhiều, như Mercedes-Benz, BMW, biệt thự sang trọng, bữa ăn cả triệu đồng… Đó là đang tiêu hao và tổn thất phúc báo của chính mình. Biết được điều này rồi, liệu rằng, bạn có dám ăn, có dám dùng?
Bây giờ người ta điên cuồng theo đuổi danh lợi, bằng mọi giá để nổi tiếng, dùng mọi thủ đoạn để kiếm tiền.
Thấy một chiếc Mercedes-Benz tốt, một ngôi biệt thự đẹp, một người làm quan chức to… Nhiều người nghĩ, mình nhất định phải có những thứ này mà không biết rằng đó là phúc báo mà họ đã tích lũy được từ bao lâu nay, có thể là từ những kiếp trước đây.
Bạn thấy một người trở nên giàu có, bạn thấy một người trở nên nổi tiếng, bạn thấy một người trở thành giáo sư… Và bạn thấy tật đố, khó chịu, bất bình? Nhưng bạn có bao giờ nghĩ xem, họ có bao nhiêu đức hạnh không?
Mọi người đều nghĩ như vậy, hoàn toàn không biết đạo lý, thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Đạo đức suy đồi thì diệt vong, đạo đức không tương xứng thì tai họa.
Học sinh và trẻ em ngày nay cũng vậy, bất kể địa vị thân phận ra sao, chúng chỉ muốn những điều tốt nhất.
Chúng chưa làm ra tiền nhưng chúng lại muốn hưởng thụ những thứ tốt nhất. Ai đã dạy chúng? Truyền hình dạy, xã hội dạy, phụ huynh dạy và thầy cô dạy. Vì so bì, sân si, phụ huynh còn khuyến khích: Mai mẹ mua cho con cái tốt hơn để áp đảo người khác.
Bạn thấy đấy, hoàn toàn sai lầm.
Trẻ con không biết, hưởng thụ quá mức sẽ ra sao? Chúng không được dạy rằng, điều này sẽ hao tổn phúc báo của bản thân.
Người xưa cũng có cách nói: “Tổn phúc tổn thọ”. Câu này rất có đạo lý, bởi thọ mệnh và phúc báo đều là năng lượng, và con người là “thể năng lượng” mà năng lượng thì có thể sản sinh hoặc tiêu hao.
Chúng ta đang không biết cách yêu con trẻ. Loại tình yêu mà chúng ta dành cho con trẻ bây giờ hoàn toàn trái với lẽ thường, khiến con trẻ có đời sống vật chất dư thừa nhưng đời sống tinh thần lại nghèo nàn “méo mó”. Cái gì chúng cũng đòi hỏi phải là tốt nhất, đẹp nhất, ngon nhất nhưng chúng lại không hiểu đạo lý, không biết trân trọng và cảm ân.
Yêu chúng sai cách như vậy sẽ làm tiêu hao phúc báo của chúng, chúng càng dễ bị bệnh, càng dễ gặp tai họa và càng dễ bị chết yểu.
Ta thấy nhiều người chết trẻ; ở tuổi ba mươi, nhiều người bị bệnh đột ngột, tại sao? Bởi vì phúc báo và năng lượng của họ đã bị tiêu hao quá nhiều.
Vì vậy, ăn đơn giản, dùng đơn giản sẽ thật sự có chỗ tốt. Minh bạch được đạo lý, hiểu “hậu đức tải vật”, bạn mới “vui vẻ chịu đựng”, đúng không?
-03-
Tôi xin nói thêm một câu nữa trong “Kinh dịch”: “Nhà tích thiện ắt có phúc; nhà tích ác ắt gặp họa” .
Thích phó xuất, nhiều phúc báo;
Thích cảm ân, nhiều thuận lợi;
Thích giúp đỡ, nhiều quý nhân;
Thích phàn nàn, nhiều phiền não;
Thích trốn tránh, nhiều thất bại;
Thích chia sẻ, nhiều bạn bè;
Thích sân hận, nhiều bệnh tật;
Thích lợi dụng, nhiều túng nghèo;
Thích bố thí, nhiều giàu sang;
Tiền đề nào, kết quả ấy./.
Nhất Tâm biên dịch
