1. Con người trải qua tôi luyện nội tâm sẽ được vững vàng
Giải thích: Con người khi kinh qua thực tế mà tôi luyện sẽ đạt được tâm thái vững vàng, có vững vàng rồi mới khiến cho tâm mình tĩnh lại, đạt đến trạng thái “dù động hay tĩnh thì vẫn có thể giữ được bình tĩnh trong tâm.”
Muốn tĩnh tâm thì hãy tìm thử một công việc nào đó để làm. Thoạt nghe thì hơi trái ngược, nhưng việc tập trung vào công việc sẽ khiến những điều tạp niệm nhỏ nhặt được nghiêm khắc mài rũa, khiến tâm được cọ xát cho đến khi tất cả những góc cạnh thừa thãi được đánh bóng. Những cảm xúc như nóng nảy, bất bình, kiêu căng sẽ dần dần được loại bỏ.
2. Ở với bạn bè biết nhường nhịn thì hai bên đều lợi, nếu so bì thì chỉ khiến cả hai đều thua thiệt
Giải thích: Bạn bè ở với nhau chính là: bạn cho tôi chiếc lá, tôi trả bạn rừng cây. Cả hai cũng vì thế mà vui vẻ, mối quan hệ cũng vì thế mà hạnh phúc. Nếu được vậy, bạn sẽ có thể xây dựng được một tình bạn vững chắc, kiên cố như bê tông cốt thép, có thể chịu được những trận động đất dữ dội.
Nếu chỉ biết so bì thì cuối cùng chỉ thấy sự đố kỵ: Nếu bạn ở lầu, thì tôi không thể sống trong một ngôi nhà gỗ; lương của bạn là 30 triệu thì tôi không thể 29 triệu; bạn có bà hai, tôi ít nhất phải có bà ba; nếu bạn ly hôn, thì tôi cũng… Tốt nhất với những kiểu người như thế thì không nên kết giao, tránh thêm phiền phức.
3. Khi làm việc mà cảm thấy bồn chồn không yên thì hãy ngồi tĩnh tọa; Đọc sách dù không muốn cũng phải đọc
Giải thích: Nếu ban ngày làm việc mà cảm thấy lo lắng bồn chồn vậy hãy ngồi tĩnh tọa. Không muốn đọc sách lại càng phải đọc. Đây là nhằm bệnh mà bốc thuốc.
Hàm ý câu này chính là mình càng không muốn làm điều gì đó, thì lại càng phải ép buộc bản thân đi làm, phải đi giằng co với suy nghĩ trong tâm. Nhân tâm thường ích kỷ, luôn mong muốn được thoải mái một chút. Cái gì dễ thì thích làm hơn, thứ gì ngon lại muốn ăn, nơi nào mát thì muốn đến gần hơn. Nhưng nếu bản thân bạn không biết cách kiềm chế chúng mà cứ để phóng túng, thì một ngày nào đó rất có thể khiến bạn bị “lật thuyền trong mương”, rơi vào rắc rối.
4. Hối lỗi là liều thuốc chữa bệnh, hối hận mà cứ để trong tâm thì dễ dàng sinh bệnh
Giải thích: Hối lỗi là liều thuốc trị bệnh, trọng điểm chính là ở chỗ biết sửa sai. Hối hận mà giữ trong lòng thì lại vì thuốc mà sinh bệnh.
Sống trên đời có ai không mắc phải sai lầm!? Phạm lỗi rồi đứng lên là bài học tất yếu của trường đời. Nếu bạn có thể sửa sai, học hỏi và đúc rút kinh nghiệm thì việc mắc lỗi cũng không đáng sợ chút nào. Ngược lại, chính điều này lại là bàn đạp thúc đẩy bạn nhanh chóng trưởng thành và mạnh mẽ. Còn nếu bạn biết sai lầm của mình mà không sửa chữa, kết quả cuối cùng chỉ có thể là những giọt nước mắt hối hận không biết bao giờ mới chảy hết. Niềm đau đó sớm muộn cũng sẽ trở thành một khẩu súng, một cái roi quất vào tâm mình, tự gây thương tích cho chính mình mà thôi.
5. Xử lý việc mà gấp gáp, sơ hở thì phần nhiều là vì lo sợ được mất vào hư danh
Giải thích: Khi giải quyết công việc mà không được ổn định, lúc hay lúc dở, khi làm thì gấp gáp vội vàng, thì phần nhiều do lo sợ được mất vào hư danh, làm bản thân không thu được cái tâm của chính mình.
Trong công việc và cuộc sống, nhiều việc lẽ ra có thể được xử lý một cách nhẹ nhàng và thoải mái nhưng kết quả lại quá thảm hại khiến chúng ta đều không muốn nhìn lại. Rối cuộc là vì sao? Vì mình không đủ năng lực sao? Mình không đủ ngoại hình? Khí chất của mình không đủ? Cũng không phải.
Về vấn đề này, nhà triết gia nổi tiếng trong lịch sử Vương Dương Minh có kiến giải rằng: Chính là do cái tâm được mất của bạn quá nặng. Bạn muốn mọi thứ trở nên hoàn mỹ, chỉ sợ mình sẽ làm hỏng việc, bị người khác phê bình, chê cười nên bạn sẽ trở nên lo sợ, cảnh giác, nhất quyết không buông. Vì lẽ đó mà bạn không giữ cái tâm thản nhiên khi hành sự, lẽ ra việc này phải giải quyết thật bình tĩnh thì lại không làm được. Nó hơi giống hiệu ứng tâm lý trong “Định luật Murphy”, bạn càng lo lắng về một tình huống nào đó thì khả năng nó sẽ xảy ra càng cao.
6. Giữ gìn chí hướng “như người đang trong lúc đau”
Giải thích: Giữ gìn chí hướng như người đang lúc đau, nếu toàn tâm toàn ý chỉ nghĩ tới chỗ đau, thì làm gì còn thời gian quản chuyện phiếm đây?
Câu này thực sâu sắc. Khi trái tim bạn đau đến mức ngạt thở, thì bạn có thể đi lòng vòng và làm chuyện phiếm được không? Không, bởi vì lúc này bạn chỉ có cảm giác đau đớn muốn chết, không thể phân tâm. Nếu bạn đang làm một việc gì đó mà còn muốn làm một vài việc vặt khác, uống một chút rượu, nghe chút nhạc, hát vài câu, điều đó có nghĩa là bạn không phải đang hoàn hoàn nhập tâm, vẫn có một phần tâm trí của bạn phiên đãng ngoài kia. Nó cũng cho thấy bạn chưa đủ coi trọng và dụng tâm về vấn đề này. Sức mạnh của sự chú tâm là vô cùng lớn, nhưng tiền đề là bạn phải dùng trái tim mình để dẫn đường.
7. Người ta hôm nay ăn cơm tuy trước sau như một nhưng đầu óc thường bồn chồn, chỉ là quen rồi nên thấy bình thường
Giải thích: Ngày nay, một số người nhìn ngoài thì rảnh rỗi nhàn hạn nhưng trong lòng lại không nhàn chút nào, thường bề bộn không yên; vì cái tâm này của họ đã quen bận rộn mà không thể kìm nén được.
Niệm khác nhau thì tình cảnh gặp phải cũng khác nhau. Có câu chuyện về một người đối đáp với một vị thiền sư. Anh hỏi: “Ông tu hành thế nào?” Vị thiền sư đáp: “Đói thì ăn, buồn ngủ thì đi ngủ.” Anh nghe xong không hiểu được bèn hỏi lại: “Ăn ngủ dễ thế, ai mà không làm được? Đây cũng gọi là tu?” Thiền sư nói: “Cùng là ăn, cùng là ngủ, nhưng lại không giống nhau. Người thường khi ăn thì đầu nghĩ này, nghĩ nọ, nghĩ miên man, tính toán đủ đường, lúc ngủ thì mơ mộng đảo điên, tư tưởng bay bổng. Người tu hành thì ăn là ăn, ngủ là ngủ, không có tạp niệm.”
Minh Hoàng biên dịch
