Người xưa thường nói: “Đức là gốc của phúc, thiện là nguồn của phúc báo”. Một người dẫu có công danh hiển hách, vàng bạc đầy kho, nếu thiếu đi đức hạnh thì khi tai ương ập đến, mọi thứ cũng chỉ như mây khói thoảng qua. Câu chuyện về một người đầu bếp cung đình thời cổ đại đã để lại bài học sâu sắc về đạo lý tích đức hành thiện.
Thuở xưa, có một người đầu bếp sau nhiều năm phục vụ trong hoàng cung, đến tuổi già liền cáo lão hồi hương. Nhờ tích góp được nhiều tiền bạc, ông xây một khu nhà rộng lớn, lại mở quán rượu ngay trước cổng, ngày ngày tiếp đãi khách qua đường, kể chuyện cũ để vui hưởng tuổi già.
Chẳng bao lâu sau, vùng huyện phủ cách kinh thành mấy trăm dặm bỗng xảy ra một trận ôn dịch dữ dội. Triều đình đặc phái ngự y đến cứu chữa, nhưng trải qua nhiều ngày vẫn không tìm được căn nguyên, thuốc thang đều chẳng có hiệu quả. Người dân lần lượt qua đời, khắp nơi bao trùm nỗi kinh hoàng.
Hình ảnh minh hoạ: Chẳng bao lâu sau, vùng huyện phủ cách kinh thành mấy trăm dặm bỗng xảy ra một trận ôn dịch dữ dội
Người đầu bếp vội đóng cửa quán rượu, phong tỏa nhà cửa, không giao thiệp với bên ngoài. Nào ngờ, dù đề phòng cẩn mật, ông vẫn nhiễm bệnh, thân thể ngày một suy yếu, thường xuyên run rẩy, hoa mắt chóng mặt, thậm chí nôn ra máu.
Một hôm, tự biết mình chẳng còn sống được bao lâu, ông bước lên lầu cao nhìn về những mái nhà xa gần. Phố chợ từng náo nhiệt nay tiêu điều vắng lặng. Những người vô gia cư mang trọng bệnh lê bước trên đường, có người vừa đi được mấy bước đã gục xuống, thi thể lạnh lẽo không ai chôn cất.
Chứng kiến cảnh tượng ấy, lòng ông bỗng dâng lên niềm thương xót vô hạn, nước mắt tuôn rơi, thở dài than rằng: “Than ôi, công danh còn đâu?”.
Ông ngẫm lại một đời từng làm đầu bếp trong cung, nổi danh khắp thiên hạ, vậy mà trước sinh tử cũng chẳng thể tự cứu mình. Công danh phú quý rốt cuộc có nghĩa lý gì khi tính mạng khó giữ?
Nghĩ đến vàng bạc, lương thực, quần áo chất đầy trong kho, ông chợt tỉnh ngộ: “Dù sao ta cũng là người sắp chết, giữ những thứ ấy để làm gì? Chi bằng đem bố thí cho những gia đình nghèo khó, để họ có bữa cơm no, manh áo ấm. Dẫu chẳng qua khỏi tai ương, cũng không uổng một kiếp làm người”.
Chính niệm vừa khởi, nỗi khiếp đảm trong lòng ông bỗng tiêu tan, thay vào đó là một luồng chính khí khiến tinh thần phấn chấn.
Ông lập tức mở cửa quán rượu, sai người hầu hằng ngày nấu cháo, hầm canh bố thí cho dân nghèo, đem quần áo trong kho phân phát cho người thiếu mặc. Những thi thể không người thân thích, ông cũng cho người mai táng cẩn thận.
Thấy ông một lòng hành thiện, nhiều gia đình giàu có trong vùng lần lượt noi theo. Họ nghĩ rằng sinh tử vốn khó lường, chi bằng làm thêm việc thiện để đời mình còn chút ý nghĩa.
Dần dần, nỗi sợ hãi trong lòng dân chúng vơi bớt. Khắp đường lớn ngõ nhỏ đều có người cứu giúp, an ủi lẫn nhau. Những lời tranh cãi, hành vi cậy quyền ức hiếp cũng thưa dần. Phố chợ tiêu điều ngày nào bắt đầu có lại sinh khí.
Một tháng sau, người đầu bếp kinh ngạc phát hiện thân thể mình chẳng biết đã hồi phục từ khi nào, sắc mặt lại hồng hào như trước.
Một đêm nọ, trong giấc mộng, ông thấy một Đạo nhân cưỡi tiên hạc từ xa bay đến, cất tiếng ngâm rằng:
“Thiện đức lớn hóa thành phương thuốc ngàn vàng, cứu thế nhân nào cần chi thuốc thảo dược? Công huyền diệu ngoài trời xa luyện thành kim đan, cảm phục đức hạnh đến cứu giúp tai ương”.
Người đầu bếp vội chắp tay cung kính đón nhận tiên đan. Khi bừng tỉnh, ông kinh ngạc thấy trong tay quả nhiên có một hộp thuốc, liền hướng về phía Đạo nhân mà bái lạy.
Hôm sau, ông làm theo chỉ dẫn, hòa một phần đan dược vào những nồi thuốc lớn, đem phân phát cho người mắc bệnh. Theo chuyện xưa truyền lại, những người uống thuốc đều nhanh chóng bình phục.
Ông lại đích thân mang đan dược vào kinh thành, cứu chữa trận ôn dịch đã hoành hành suốt nhiều tháng.
Nghe rõ lai lịch phương thuốc, nhà vua vô cùng cảm động, bèn tắm gội, thay y phục sạch sẽ, một mình vào tĩnh thất thành tâm sám hối. Sau đó, ngài cung kính viết bức đại tự:
“Thiên Kim Lương Phương – Đức”. Nghĩa là chữ Đức chính là phương thuốc quý giá ngàn vàng.
Đầu đời Tống, Đạo gia Trần Đoàn trong Tâm tướng thiên có lời răn rằng người chết vì dịch bệnh không hẳn do vận số, mà còn bởi hành vi chửi đất rủa trời, bất kính với Thần Phật. Đó là quan niệm nhân quả của người xưa, khuyên con người kính sợ trời đất, tu tâm dưỡng tính; không phải lời giải thích về căn nguyên bệnh dịch theo y học.
Đức tuy vô hình, không thể dùng mắt thường nhìn thấy, nhưng có thể cảm nhận qua tâm tính và việc làm của mỗi người. Khi một người khởi tâm từ bi, biết thương xót chúng sinh, lòng dạ tự nhiên rộng mở. Trái lại, người thường làm điều tổn đức, để tham sân che lấp lương tri, khó có được sự thanh thản.
Người xưa còn ví đức như một kho báu vô hình. Theo quan niệm nhân quả, người tích được nhiều đức sẽ có phúc báo về công danh, tài lộc, tuổi thọ, con cháu; phúc đức sâu dày còn có thể lưu truyền đến đời sau, khiến gia tộc hưng thịnh.
Câu chuyện về người đầu bếp, với những chi tiết thần tiên huyền diệu, gửi gắm niềm tin rằng thiện tâm có thể cảm động trời đất. Điều đáng suy ngẫm nhất là khi đối diện sinh tử, ông không còn giữ của cải cho riêng mình mà đem hết ra cứu giúp những người cùng cảnh ngộ.
Đời người công danh phú quý rồi cũng có ngày tan biến, chỉ có đức hạnh và những việc thiện đã gieo mới còn lưu lại tiếng thơm. Bởi vậy, muốn cầu phúc trước hết phải tu đức, muốn hưởng thiện quả trước tiên phải gieo thiện nhân. Đó chính là ý nghĩa sâu xa của bốn chữ “Thiên Kim Lương Phương” mà người xưa lưu truyền hậu thế.
Tiểu Hoa biên tập
